01/10 – Ngày Quốc tế Cà phê: từ dấu mốc ICO đến sự công nhận của Liên Hợp Quốc

Ngày Quốc tế Cà phê có hai dấu mốc cần phân biệt. Một là sự kiện chính thức đầu tiên do ICO khởi xướng năm 2015. Hai là nghị quyết công nhận của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc năm 2026.

Nhìn vào quá trình hình thành giúp hiểu rõ hơn mục tiêu của ngày kỷ niệm. Nó cũng cho thấy vai trò của người sản xuất trong ngành cà phê. Bài viết dưới đây đi lần lượt qua các dấu mốc, ý nghĩa với người trồng và những cách cộng đồng hưởng ứng.

Các dấu mốc hình thành

Theo Wikipedia, nguồn gốc chính xác của các hoạt động kỷ niệm cà phê chưa được xác định rõ. Một sự kiện tại Nhật Bản được Hiệp hội Cà phê Toàn Nhật Bản thúc đẩy từ năm 1983.

Tháng 3/2014, các quốc gia thành viên Tổ chức Cà phê Quốc tế (ICO) thống nhất một ngày chung. Sự kiện chính thức đầu tiên diễn ra năm 2015 tại Milan, Italy, trong khuôn khổ Expo 2015.

Năm 2015 là mốc tổ chức chính thức. Điều đó không có nghĩa mọi hoạt động tôn vinh cà phê đều bắt đầu từ thời điểm đó. Các ngày cà phê riêng của từng quốc gia đã tồn tại trước sự kiện quốc tế.

Sự công nhận của Liên Hợp Quốc năm 2026

Ngày 10/3/2026, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua nghị quyết A/RES/80/248 công nhận Ngày Quốc tế Cà phê. FAO xác nhận thông tin trong thông báo cùng ngày. Tổ chức này đồng thời nhấn mạnh vai trò văn hóa, xã hội và lịch sử của cà phê.

Theo FAO, ngành cà phê hỗ trợ sinh kế của khoảng 25 triệu nông dân. Nghị quyết ghi nhận đóng góp của sản xuất và chế biến cà phê với bốn nhóm mục tiêu. Đó là giảm nghèo, chống đói, trao quyền cho phụ nữ và việc làm bền vững. FAO được mời phối hợp với các tổ chức liên quan để hỗ trợ hưởng ứng, đặc biệt là ICO.

Như vậy, dấu mốc năm 2026 tiếp nối hoạt động do ICO khởi xướng. Việc phân biệt hai mốc giúp tránh hiểu rằng ngày kỷ niệm chỉ mới xuất hiện trong năm nay.

Người trồng cà phê trong ý nghĩa của ngày kỷ niệm

Bên cạnh việc tôn vinh cà phê, Wikipedia nêu hai mục tiêu khác của ngày này. Thứ nhất là thúc đẩy thương mại công bằng. Thứ hai là nâng cao nhận thức về khó khăn của người trồng.

Đây là điểm cần được đặt cạnh trải nghiệm thưởng thức. Người uống thường tiếp xúc với cà phê qua đồ uống tại quán hoặc túi hạt đã rang. Công việc ở vùng nguyên liệu ít hiện diện trực tiếp trong những trải nghiệm ấy.

Thông tin về nguồn gốc giúp kết nối hai phía. Khi biết sản phẩm đến từ đâu và được sơ chế theo cách nào, người uống có thêm cơ sở để hỏi về nguyên liệu. Họ cũng hiểu sản phẩm rõ hơn và ghi nhận công sức của người sản xuất. Loạt bài Ethiopia: nước mắt người nông dân và hương vị của thần cho thấy khoảng cách đó rõ đến mức nào.

Giá cả cũng là một phần của câu chuyện. Biến động trên thị trường thế giới tác động trực tiếp tới thu nhập tại vùng trồng. Bài vì sao giá cà phê tăng kỷ lục hơn 40 năm qua phân tích các yếu tố đứng sau những đợt tăng gần đây.

Những hình thức hưởng ứng của cộng đồng

Trong hướng dẫn năm 2015, ICO khuyến khích doanh nghiệp, tổ chức và người yêu cà phê tham gia bằng sự kiện hoặc chiến dịch. Các gợi ý gồm thử nếm, workshop, tham quan vùng sản xuất và hoạt động trên mạng xã hội.

Thử nếm cà phê

Cupping tại nhà, văn phòng hoặc quán tạo cơ hội trao đổi cảm nhận giữa những người tham gia. Cách làm không đòi hỏi thiết bị phức tạp. Bài trở thành nhà thử nếm chuyên nghiệp tại nhà mô tả quy trình cơ bản, còn nhóm dụng cụ thử nếm có đủ muỗng, cốc và bộ sàng cần thiết.

Workshop và chia sẻ kiến thức

Buổi học về pha chế, rang hoặc trao đổi với chuyên gia giúp người tham gia hiểu thêm các công đoạn. Một chủ đề dễ bắt đầu là cách phân loại chất lượng hạt. Bài thế nào là cà phê đặc biệt giải thích các tiêu chí thường được dùng.

Tìm hiểu vùng nguyên liệu

ICO gợi ý tham quan trang trại và cơ sở sơ chế. Cách này cho cộng đồng một góc nhìn gần hơn về sản xuất. Với người ở Việt Nam, vùng trồng trong nước là điểm bắt đầu thuận tiện. Bài Việt Nam: vùng đất vàng cà phê châu Á phác họa bức tranh chung. Người muốn tự rang có thể bắt đầu từ cà phê hạt xanh chưa rang để theo dõi hạt qua từng công đoạn.

Giá trị của ngày kỷ niệm

Lịch sử hình thành cho thấy Ngày Quốc tế Cà phê có ý nghĩa ở hai mặt. Một mặt là hoạt động cộng đồng. Mặt khác là sự ghi nhận vai trò của ngành. Với người uống, đó là dịp thưởng thức cùng một góc nhìn rộng hơn về nguồn gốc và con người.

Sự quan tâm này có thể tiếp tục sau ngày kỷ niệm. Nó thể hiện qua cách đọc thông tin sản phẩm, tìm hiểu công việc tại vùng trồng và chia sẻ kiến thức. Đó là những việc gần gũi giúp văn hóa cà phê phát triển từ trải nghiệm thực tế.