Cà phê Papua New Guinea: vùng trồng, lịch sử và hương vị

Papua New Guinea là một trong những vùng cà phê ít được biết đến ở châu Á Thái Bình Dương, nhưng hạt Arabica vùng cao nguyên của nước này có vị ngọt, cân bằng và dễ uống. Bài viết đi qua vị trí, lịch sử, vùng trồng, cách sơ chế và hương vị của cà phê Papua New Guinea.

Papua New Guinea trồng cà phê ở đâu?

Papua New Guinea nằm trong vành đai cà phê, ngay dưới xích đạo. Giữa đảo là dãy cao nguyên chạy dài, khí hậu mát, mưa nhiều và đất núi lửa màu mỡ. Đây là nơi trồng hầu hết Arabica của nước này:

• Eastern Highlands: quanh Goroka và Okapa, vùng sản xuất lớn nhất.
• Western Highlands và Jiwaka: thung lũng Wahgi quanh Mount Hagen, nơi có nhiều đồn điền lâu đời.
• Simbu (Chimbu): địa hình dốc, phần lớn là vườn nhỏ của nông hộ.

Độ cao phổ biến từ khoảng 1.300 đến 1.900 mét. Ở vùng thấp ven biển, một lượng nhỏ Robusta cũng được trồng.

Cà phê đến Papua New Guinea từ khi nào?

Cà phê được thử trồng ở Papua New Guinea từ cuối thế kỷ 19. Đến những năm 1920 và 1930, hạt giống Typica từ vùng Blue Mountain của Jamaica được đưa vào cao nguyên, mở đầu cho ngành cà phê thương mại. Sau những năm 1950, cà phê lan rộng đến các làng ở vùng cao và trở thành nguồn thu nhập chính của hàng trăm nghìn hộ gia đình.

Ngày nay, khoảng 85% sản lượng đến từ “garden coffee”, tức những vườn nhỏ vài trăm cây quanh nhà. Phần lớn nông hộ không dùng phân bón hay thuốc hóa học, chủ yếu vì chi phí, nên nhiều lô gần với cà phê hữu cơ dù không có chứng nhận. Phần còn lại đến từ các đồn điền lớn, thường cho chất lượng đồng đều hơn.

Cà phê Papua New Guinea được sơ chế và phân hạng thế nào?

Phần lớn cà phê Papua New Guinea được sơ chế ướt (washed):

1. Phân loại: loại bỏ quả xanh, quả hỏng và tạp chất.
2. Tách vỏ: tách vỏ và thịt quả, thả hạt vào nước để loại hạt lép.
3. Lên men: ngâm khoảng 18 đến 36 giờ để phân giải lớp nhớt, rồi rửa sạch.
4. Phơi khô: phơi nắng hoặc sấy đến độ ẩm khoảng 10 đến 12%.

Hạt xuất khẩu được phân hạng theo kích thước và số lỗi. Các hạng cao như AA và A thường đến từ đồn điền. Hạng PSC (Plantation Smallholder Coffee) và Y gom từ nhiều nông hộ, chất lượng dao động hơn.

Cà phê Papua New Guinea có hương vị gì?

Cà phê Papua New Guinea có thân vị vừa, độ chua dịu và cân bằng. Các nốt hương thường gặp là chocolate sữa, caramel, hạnh nhân, cùng trái cây nhiệt đới như xoài, đu đủ hoặc cam. Một số lô có hương hoa nhẹ. Nhờ gốc Typica và Bourbon, cà phê ở đây ngọt và sạch vị, ít gắt.

Ví dụ, lô Blagu Papua New Guinea rang medium đến từ các vùng Ivangoi, Purosa và Okapa ở Eastern Highlands, độ cao 1.600 đến 1.800 mét. Lô này gồm giống Typica và Bourbon, sơ chế ướt, hương chính là chocolate và hạnh nhân. Muốn tìm hiểu thêm về giống, bạn có thể đọc bài giống cà phê Bourbon.

Nên pha cà phê Papua New Guinea như thế nào?

• Pour-over: làm rõ vị ngọt và hương trái cây. Tỷ lệ khoảng 1:15, nước 92 đến 94 độ C.
• French press: giữ thân vị dày và nốt chocolate. Xay thô, ngâm 4 phút.
• Espresso: rang medium cho shot ngọt, ít chua, hợp pha cùng sữa.
• Phin: vẫn ngon nếu bạn thích Arabica uống đen. Xem cách chọn hạt và pha phin.

Kết luận

Cà phê Papua New Guinea là lựa chọn tốt cho người muốn một tách Arabica ngọt, cân bằng và dễ uống. Gốc Typica Blue Mountain, độ cao lớn, đất núi lửa và cách trồng truyền thống của nông hộ cùng tạo nên hương vị đó. Nếu đã quen với cà phê châu Phi chua sáng, Papua New Guinea sẽ cho bạn một trải nghiệm mềm và tròn hơn.