Ethiopia là quê hương của cây cà phê Arabica và là nguồn của nhiều lô cà phê specialty nổi tiếng nhất thế giới. Hầu như roaster specialty nào cũng có ít nhất một lô cà phê Ethiopia trong menu. Bài viết này giải thích vì sao vùng đất này đặc biệt và ba vùng Harrar, Yirgacheffe, Sidama khác nhau thế nào.
Tóm tắt nhanh
- Ethiopia nằm trong vành đai cà phê quanh xích đạo, với vùng trồng ở độ cao khoảng 1.500 đến 2.300 m.
- Harrar ở phía đông, khô hơn, chủ yếu sơ chế tự nhiên, cho vị đậm và hương trái cây chín.
- Yirgacheffe ở phía nam, nổi tiếng với cà phê sơ chế ướt có hương hoa nhài và chanh.
- Sidama (Sidamo) có cả sơ chế ướt và tự nhiên, vị cân bằng, ngọt và hương trái cây.
- Đất màu mỡ, độ cao lớn, hái chọn quả chín và rang nhạt là bốn yếu tố tạo nên hương vị Ethiopia.
Vì sao Ethiopia có vị trí lý tưởng cho cây cà phê?
Cây cà phê phát triển tốt nhất ở khu vực quanh xích đạo, gồm Trung Mỹ, Nam Mỹ, châu Phi và châu Á. Dải đất này được gọi là vành đai cà phê (The Bean Belt). Có hơn 70 quốc gia trồng cà phê trong vành đai này, và Ethiopia là nơi cây Arabica mọc hoang từ hàng trăm năm trước.
Với cây Arabica, độ cao là yếu tố quyết định hương vị. Arabica thường được trồng ở độ cao từ 600 đến 2.200 mét. Phần lớn cà phê Ethiopia lại được trồng trên cao nguyên từ 1.500 đến 2.300 mét. Ở độ cao này, quả chín chậm và hạt tích lũy được nhiều hương vị hơn.
Cà phê Ethiopia nổi tiếng với hương hoa và trái cây tươi. Độ chua thường cao và sáng. Tùy vùng trồng, hương vị có thể từ nhẹ nhàng, thanh thoát đến phức tạp và đậm đà. Nếu muốn đọc thêm về lịch sử, bạn có thể xem bài Đất nước Ethiopia: những người uống cà phê đầu tiên.
Ba vùng cà phê nổi tiếng nhất Ethiopia khác nhau thế nào?
Đầu những năm 2000, chính phủ Ethiopia đăng ký thương hiệu cho ba tên vùng Harrar, Sidamo và Yirgacheffe. Mục tiêu là bảo vệ tên gọi và giúp nông dân nhận giá tốt hơn cho cà phê đặc sản của mình.
Harrar: vùng cà phê lâu đời ở phía đông
Harrar nằm trên cao nguyên phía đông Ethiopia, ở độ cao từ 1.500 đến 2.100 mét. Đây là một trong những vùng trồng cà phê cổ xưa nhất của nước này.
Khí hậu Harrar khô hơn các vùng khác. Vì vậy, cà phê ở đây chủ yếu được sơ chế tự nhiên: quả được phơi khô nguyên trái, không dùng nước. Cách làm này cho vị đậm, thân dày và hương trái cây chín như việt quất. Người dân Harrar còn dùng vỏ quả cà phê phơi khô để nấu một thức uống truyền thống, tương tự cascara.
Yirgacheffe: hương hoa và chanh của cà phê sơ chế ướt
Yirgacheffe nổi tiếng nhất với cà phê sơ chế ướt. Các vườn cà phê ở đây nằm ở độ cao từ 1.700 đến 2.200 mét, thuộc nhóm cao nhất miền nam Ethiopia.
Ở độ cao này, cây trưởng thành chậm và hạt đạt chuẩn Strictly High Grown (SHG) hoặc Strictly Hard Bean (SHB). Cà phê Yirgacheffe có hương hoa nhài, chanh và trà, cấu trúc sáng, cân bằng và ngọt dịu. Đây là lý do Yirgacheffe thường được xếp vào nhóm cà phê ngon nhất thế giới. Bạn có thể tìm hiểu thêm qua bài cà phê Ethiopia Yirgacheffe Konga, hoặc thử cà phê Blagu Ethiopia W.Yirgacheffe rang light medium.
Sidama (Sidamo): cân bằng, ngọt và hương trái cây
Sidama trồng cà phê ở độ cao từ 1.400 đến 2.200 mét. Cây cà phê bản địa ở đây cho hương trái cây và mùi thơm nồng. Nông dân dùng cả hai cách sơ chế ướt và tự nhiên, nên hương vị Sidama khá đa dạng.
Vùng này được đặt theo tên người Sidama, nhưng ngành cà phê quen gọi là Sidamo. Gần đây, nhiều người đề nghị dùng lại tên Sidama vì tên gọi cũ không tôn trọng cộng đồng địa phương. Hiện nay cả hai tên đều được dùng. Vùng Guji, trước đây thuộc Sidamo, cũng nổi tiếng không kém với các lô như Guji Hambela. Đọc thêm: Ethiopia Sidamo, sự hòa quyện của hương vị trái cây.
Điều gì làm hạt cà phê Ethiopia trở nên đặc biệt?
Một tách cà phê Ethiopia ngon có hương hoa nhài, vị quất và quýt ngọt hòa quyện với nhau. Hương vị đó đến từ nhiều yếu tố:
- Đất: đất đỏ núi lửa màu mỡ, thoát nước tốt và giàu chất hữu cơ.
- Độ cao: phần lớn vùng trồng từ 1.500 đến 2.300 mét. Vùng càng cao, hạt càng đặc và hương vị càng phức tạp.
- Thu hoạch: quả được hái chọn khi chín. Hạt đạt chuẩn thường không to, tròn hoặc bầu dục, bề mặt nhẵn.
- Sơ chế: sơ chế ướt cho vị sạch, sáng. Sơ chế tự nhiên cho vị ngọt đậm và hương trái cây chín.
- Mức rang: rang nhạt hoặc vừa giữ được hương hoa và trái cây đặc trưng.
Kết luận
Ethiopia là nơi bắt nguồn của cà phê Arabica. Mỗi vùng mang một tính cách riêng: Harrar đậm và hoang dã, Yirgacheffe thanh và thơm hoa, Sidama cân bằng và ngọt. Nếu mới làm quen, bạn có thể bắt đầu với một lô sơ chế ướt từ Yirgacheffe, rồi thử lô tự nhiên như Ethiopia Sidamo Guji Bensa để cảm nhận sự khác biệt.
Tác giả CoffeeNews.vn