Arabica là loại cà phê được ưa chuộng nhất thế giới, và Cầu Đất ở Đà Lạt là vùng trồng Arabica nổi tiếng nhất Việt Nam. Bài viết này đi từ nguồn gốc cây Arabica, cách nó đến Việt Nam, các giống đang trồng ở Cầu Đất cho tới hương vị đặc trưng của hạt.
Tóm tắt nhanh
- Cây Arabica có nguồn gốc từ Ethiopia, rồi được trồng và uống phổ biến ở Yemen từ thế kỷ 15.
- Người Pháp đưa cà phê vào Việt Nam từ năm 1857. Đồn điền Cầu Đất được lập vào đầu thế kỷ 20.
- Cầu Đất nằm ở độ cao khoảng 1.500 đến 1.650 m, khí hậu mát quanh năm, rất hợp với Arabica.
- Các giống chính: Typica, Bourbon, Moka và Catimor. Catimor phổ biến nhất, Moka hiếm nhất.
- Hương vị: chua thanh, đắng nhẹ, hậu ngọt, hương trái cây. Hàm lượng caffeine khoảng 0,9 đến 1,7%.
1. Cây cà phê Arabica có nguồn gốc từ đâu?

Cà phê Arabica có nguồn gốc từ châu Phi, cụ thể là vùng cao nguyên của Ethiopia. Đến nay, cây Arabica vẫn mọc hoang trong các cánh rừng ở đây.
Một truyền thuyết quen thuộc kể về chàng chăn dê Kaldi ở vùng Kaffa. Một ngày, anh thấy đàn dê nhảy nhót không ngừng sau khi ăn một loại quả đỏ lạ. Anh mang quả đến cho các thầy tu gần đó. Họ uống nước nấu từ quả và thấy tỉnh táo suốt đêm cầu nguyện. Câu chuyện này khó kiểm chứng, nhưng nó cho thấy cà phê gắn với Ethiopia từ rất lâu.
Đến thế kỷ 15, hạt cà phê được đưa sang Yemen. Tại đây, người ta bắt đầu rang hạt và pha thành thức uống. Từ Yemen, cà phê lan sang Thổ Nhĩ Kỳ, châu Âu rồi ra toàn thế giới.
Tên gọi “cà phê” trong tiếng Việt đến từ tiếng Pháp “café”. Từ này lại có gốc từ tiếng Ả Rập “qahwa”, qua tiếng Thổ Nhĩ Kỳ “kahve”.
2. Arabica Cầu Đất đến Việt Nam như thế nào?

Người Pháp đưa cây cà phê vào Việt Nam từ năm 1857. Đầu thế kỷ 20, họ lập đồn điền chè và cà phê ở Cầu Đất, cách trung tâm Đà Lạt khoảng 20 km. Từ đó, Cầu Đất trở thành vùng trồng Arabica nổi tiếng nhất cả nước.
Arabica là một trong hai loại cà phê phổ biến ở Việt Nam, bên cạnh Robusta. Arabica có mùi thơm dịu, vị đắng nhẹ và hậu vị chua thanh. Hàm lượng caffeine của Arabica chỉ khoảng 0,9 đến 1,7%, thấp hơn Robusta.
Arabica ở Việt Nam được trồng chủ yếu ở Lâm Đồng, Sơn La và Quảng Trị. Những vùng này đáp ứng hai điều kiện quan trọng:
- Độ cao: Arabica cho chất lượng tốt nhất ở độ cao từ 1.000 đến 1.500 mét trở lên.
- Nhiệt độ: cây sinh trưởng tốt ở khoảng 18 đến 24 độ C.
Cầu Đất nằm ở độ cao khoảng 1.500 đến 1.650 mét, mát quanh năm và có sương mù vào buổi sáng. Tuy vậy, Arabica chống chịu sâu bệnh kém hơn Robusta. Người trồng cần nhiều kinh nghiệm để giữ được năng suất và chất lượng.
3. Những giống Arabica nào được trồng ở Cầu Đất?

- Typica: chứa nhiều axit malic, cho vị chua dịu như táo. Vị ngọt và vị đắng đều nhẹ. Typica cần độ cao từ 1.500 mét trở lên, năng suất thấp và chống chịu sâu bệnh yếu.
- Bourbon: một trong những giống Arabica được đánh giá cao nhất về hương vị, hợp độ cao từ 1.000 đến 2.000 mét. Bourbon cũng đòi hỏi chăm sóc kỹ. Xem thêm về giống Bourbon.
- Moka: giống hiếm, hiện còn rất ít và chủ yếu ở Cầu Đất. Moka đắng nhẹ, chua dịu như trái cây rừng, thân vị vừa phải. Cây khó trồng, cần độ cao từ 1.500 mét trở lên.
- Catimor: giống lai giữa Caturra và Timor, chống chịu sâu bệnh tốt và năng suất cao. Catimor là giống Arabica được trồng nhiều nhất ở Việt Nam.
4. Hạt cà phê Arabica Cầu Đất có hương vị gì?

Arabica Cầu Đất thường được gọi là “nữ hoàng” của cà phê Việt Nam. Hạt cho vị chua tự nhiên, tươi mát và vị đắng nhẹ trên đầu lưỡi. Một tách pha tốt có đủ chua, ngọt và đắng, với hương trái cây và hậu vị ngọt kéo dài.
Hạt nhân xanh Arabica Cầu Đất có kích thước khá lớn, mặt hạt phẳng và màu xanh đậm. Khi rang ở mức medium, hạt giữ được vị chua thanh nhưng vẫn đủ đậm để pha phin hoặc espresso.
Nếu muốn thử, bạn có thể chọn cà phê Blagu Arabica Cầu Đất rang medium hoặc Bourbon Cầu Đất. Người tự rang tại nhà có thể bắt đầu với nhân xanh Arabica Cầu Đất sơ chế ướt.
Kết luận
Arabica Cầu Đất là kết quả của độ cao, khí hậu mát và hơn một thế kỷ trồng trọt. Hiểu nguồn gốc và các giống giúp bạn chọn đúng loại hạt hợp khẩu vị. Nếu thích vị chua thanh và hương trái cây, hãy thử Typica hoặc Bourbon. Nếu cần hạt ổn định cho pha hằng ngày, Catimor Cầu Đất là lựa chọn dễ tìm và giá hợp lý.
